Polski | English |
fotokalendarium | kościoły krakowa | wawel | rynek główny | sukiennice | zdjęcia krakowa | panoramy 360° | Barbakan

Powrót do widoku ogólnego
kamienic Rynku Głównego

poprzednia kamienica:
Rynek Główny, dom nr 40
Kamienica Januszowiczowska
Kraków
Rynek Główny, dom nr 41
Budynek "Feniks"

następna kamienica:
Rynek Główny, dom nr 42
Kamienica Bonerowska

Gmach dawnego wiedeńskiego Towarzystwa Ubezpieczeniowego "Feniks" - wybudowano go w latach 1928-1932 według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. Była to budowla niezwykle kontrowersyjna już od momentu powstania projektu, bowiem ten nowoczesny modernistyczny budynek, ze względu na swój wygląd jak i gabaryty, zdecydowanie odcinał się od wszystkich innych budowli jakie w przeciągu dziejów przy Rynku Głównym zostały wzniesione. Pomimo protestów środowisk konserwatorskich budowa ruszyła dzięki wstawiennictwu ówczesnego prezydenta Ignacego Mościckiego.

Pomijając wszelkie kontrowersje jakie wzbudził ten budynek, była to konstrukcja bardzo nowoczesna - to tutaj po raz pierwszy w Krakowie zastosowano klimatyzację, a także aluminiowe ramy okienne. Ze względu na pierwotny wygląd budynku (zmieniony przez hitlerowców), krakowianie w okresie międzywojennym nazwali go "Domem pod kominami" - powodem była niezwykle wysoka attyka zwieńczona sterczynami.
O tym jak wyglądał pierwotnie "Feniks" możemy przekonać się wchodząc w ulicę św. Jana, bowiem połowa fasady od strony tej ulicy wygląda tak jak w latach 30-tych XX wieku. W czasie II wojny światowej, Niemcy zamienili attykę na mansardowy dach, a na fasadzie od strony Rynku i częściowo od ul. św. Jana zastosowali pilastry - zmiany te spowodowały, że budynek nieco bardziej "wtopił się" w zabudowę Rynku, choć po dzień dzisiejszy zwraca uwagę jego masywna sylweta.

Gmach "Feniksa" postawiono na działce powstałej w wyniku wyburzenia aż trzech średniowiecznych kamienic. Od strony Rynku były to kamienice: Tryblowska (XIV wiek) i Fridrichszmalcowska (XIII/XIV wiek). Zanim zostały zburzone, pod koniec XIX wieku ich właściciel zapłacił za połączenie tych budynków - powstał wtedy jednolity trzypiętrowy gmach z fasadą w stylu neorenesansowym.
Trzecią kamienicą (tym razem od strony ul. św. Jana), która podzieliła los dwóch poprzednich, był dom Ważyńskich (XV/XVI wiek).

Wszystkie trzy budynki zostały wyburzone w latach 1913-1914 na zlecenie Tadeusza Będzikiewicza, który planował w tym miejscu wybudowanie hotelu. Czyli jak łatwo policzyć, pomiędzy wyburzeniem kamienic a rozpoczęciem budowy "Feniksa" minęło 14 lat. Przez większą część tego okresu trwały spory w jaki sposób można zagospodarować tak bardzo eksponowane miejsce. W końcu działka została zakupiona przez wspomniane wcześniej Towarzystwo Ubezpieczeniowe "Feniks". Nie było chyba w ówczesnej historii Krakowa budowy, która doczekałaby się tak wielu projektów architektonicznych jak właśnie mający powstać budynek "Feniksa". Adolf Szyszko-Bohusz wykonał dwa projekty jeszcze przed zmianą właściciela działki, a jego ostateczny projekt, który został zrealizowany był chyba 5 lub 6 w jaki wykonał.

Warto zwrócić uwagę na zachowany oryginalny wystrój sklepu cukierniczego z wyposażeniem wnętrza, który znajduje się na parterze, a także na kawiarnię "Rio", której dekoracja pochodzi z lat 50-tych XX wieku.

W 1996 roku budynek "Feniksa" przeszedł generalny remont. Przywrócono wówczas między innymi usunięte przez Niemców narożne godło kamienicy - aluminiową rzeźbę kobiety (Hygeja).


źródło:
- praca zbiorowa, 2000, Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa - Kraków, s. 198-199.
- Rożek M., 2006, Przewodnik po zabytkach Krakowa, Wydawnictwo WAM Kraków, s. 182.


Powrót do widoku ogólnego
kamienic Rynku Głównego

Zobacz także
Rynek Główny w Krakowie
Kraków RYNEK GŁÓWNY W KRAKOWIE

Zobacz także
Ulice Krakowa
Kraków ULICE KRAKOWA
Kontakt 2004 - 2017 © Paweł Krzan KRFOTO Mapa Strony